Gids voor ouders: gesprekken over schermtijd bij de terugkeer naar school

Nu de zomervakantie ten einde loopt en kinderen weer naar school gaan, moeten ouders overal de overgang naar nieuwe routines in goede banen leiden. De dagen van uitslapen, extra schermtijd en later opblijven zijn voorbij, en kinderen (en ouders) passen zich aan hun nieuwe realiteit aan. Voor veel gezinnen betekent dat dat ze online gamen en andere schermtijdgewoonten eens goed onder de loep moeten nemen. 

Het goede nieuws is dat ouders geen tech-experts hoeven te worden om hun kinderen door deze overgang te begeleiden. De terugkeer naar schooltijden biedt een natuurlijke gelegenheid voor ouders en verzorgers om gezonde digitale routines te bespreken die slaap, huiswerk, leren, verbondenheid en creativiteit ondersteunen. Als expert op het gebied van digitaal ouderschap en onderwijs deel ik een paar praktische strategieën die gezinnen kunnen helpen om samen realistische routines vast te stellen, zonder dat schermtijd een strijd wordt. 

1. Stel samen nieuwe richtlijnen op. Ouderlijk toezicht op zaken als schermtijd en bestedingslimieten kan nuttig zijn om digitale grenzen te stellen. Maar deze zijn het meest effectief wanneer ze deel uitmaken van een voortdurend gesprek tussen ouders en kinderen. Door kinderen actief te laten meebeslissen, leren ze zichzelf te reguleren en worden ze aangemoedigd om digitaal verantwoordelijk te zijn, in plaats van alleen maar digitaal beperkt te worden. 

Bepaal samen hoeveel schermtijd oké is en wanneer het tijd is om de schermen uit te schakelen. Bijvoorbeeld: geen schermen tijdens het huiswerk, tijdens het avondeten of voor het slapengaan. Bespreek een redelijk maandelijks budget voor in-game aankopen en laat hen helpen dit bij te houden, en misschien zelfs een deel van hun eigen zakgeld bijdragen. Om het goede voorbeeld te geven, kunnen ouders afspreken dat zij hun schermen tijdens de afgesproken tijden ook wegleggen. Schrijf de afspraken vervolgens op een zichtbare plek op, zoals de koelkast, zodat het een gezamenlijke afspraak is waaraan iedereen in het huishouden zich moet houden. 

2. Verken samen met hen hun digitale wereld. In plaats van vanaf de zijlijn toe te kijken, vraag je kinderen wat ze spelen en met wie ze spelen als ze online zijn. Laat hen de leraar zijn en de spellen delen die ze leuk vinden. Samen spelen bouwt vertrouwen op, geeft ouders inzicht in hoe hun kinderen zich online bewegen, en opent de deur naar voortdurende, niet-oordelende gesprekken over gezond digitaal gedrag. 

Ouders van jongere kinderen kunnen gebruikmaken van hulpmiddelen zoals Roblox’ Family Zone, een spel dat speciaal is ontworpen om ouders en verzorgers te informeren over de beschikbare spellen en instellingen voor gezinnen. Bij oudere kinderen kun je samen hun instellingen doornemen en hen de kans geven uit te leggen wat voor hen belangrijk is. Misschien willen ze bijvoorbeeld ’s avonds laat wat meer tijd, omdat hun vrienden dan online zijn en ze samen willen spelen. 

3. Help hen belangrijke levensvaardigheden te ontwikkelen. Het juiste moment om over online veiligheid te praten is zodra een kind technologie gaat gebruiken. Het bespreken en stellen van grenzen voor hun digitale leven kan de basis vormen om kinderen te leren hoe ze hun tijd kunnen indelen en verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun routines op alle gebieden van hun leven. Richt je erop hen digitale vaardigheden bij te brengen, zodat ze slimme, veilige beslissingen nemen, zelfs als er geen volwassene in de buurt is die over hun schouder meekijkt. 

Geef ze van tevoren duidelijke strategieën mee, zodat ze precies weten wat ze moeten doen als een vreemde online contact met hen probeert te leggen of als iemand hen vraagt om naar een andere site te gaan om te chatten. Bespreek hoe ze meldingsfuncties kunnen gebruiken en laat ze weten dat ze er openlijk over kunnen komen praten en samen beslissingen kunnen nemen. 

Als ze grenzen overschrijden of de afgesproken online regels overtreden, pak dit dan op dezelfde manier aan als het overtreden van regels in het echte leven: met gepaste, rustige consequenties. Vraag hen waarom ze het nodig vonden om de regels te omzeilen, werk samen aan een compromis en richt je op het herstellen van het vertrouwen. Bekijk onze opvoedingsgidsen voor meer informatie over het voeren van deze gesprekken.

4. Let meer op gedrag dan op de tijd die ze doorbrengen achter het scherm. Kijk hoe kinderen zich gedragen. Slapen en eten ze goed? Gaan ze goed op school? Gedragen ze zich respectvol tegenover verzorgers, broers en zussen en leraren? Hebben ze een goede omgang met vrienden? Als het antwoord op al deze vragen ‘ja’ is, is er waarschijnlijk geen probleem met schermgebruik. Het moment om in te grijpen is wanneer het gedrag lijkt te veranderen. Praat met hen over wat er is veranderd en waarom, en beslis samen of de online regels moeten worden aangepast. De gids over gamen en geestelijke gezondheid kan hen helpen enkele veranderingen te begrijpen die ze bij zichzelf of bij anderen opmerken.  

5. Onthoud dat niet alle schermtijd hetzelfde is. Alleen zitten en eindeloos door een feed scrollen is iets anders dan creatief bezig zijn, samenwerken of spelen met vrienden, zelfs als dat online gebeurt in plaats van in het echt. De beste manier om precies te begrijpen hoe kinderen hun schermtijd besteden (en waarom ze dat leuk vinden) is een echt gesprek. 

Gamen met vrienden kan kansen bieden voor leren, creativiteit en samenwerking. Op Roblox kunnen kinderen bijvoorbeeld leren programmeren of ontwerpen, of zichzelf uitdrukken door nieuwe looks uit te proberen met hun avatar. Naarmate kinderen ouder worden, kunnen schermen een onderdeel worden van hun schoolwerk. Door de tijd te nemen om inzicht te krijgen in de verschillende huiswerk-apps, online onderzoeksmogelijkheden en communicatiemiddelen voor de klas die hun kinderen geacht worden te gebruiken, kunnen ouders onderscheid maken tussen productieve, noodzakelijke schermtijd en schermtijd voor spel of sociale contacten.

Onthoud ten slotte dat kinderen altijd leren door te kijken naar wat de volwassenen om hen heen doen. Volwassenen kunnen zich bewust zijn van hun eigen schermgebruik en apparaatvrije zones en momenten creëren (bijvoorbeeld: geen schermen aan de eettafel). Laat kinderen weten dat ook volwassenen grenzen moeten stellen en het soms overdrijven, en vertel hen hoe dat voelt (hoofdpijn, chagrijnig zijn, enz.). Dat kan hen helpen de signalen zelf te herkennen en te beseffen wanneer het tijd is om het apparaat weg te leggen. Een nieuw schooljaar is een natuurlijk moment om deze gewoontes als gezin op te bouwen, zodat de tijd die jullie samen hebben ook daadwerkelijk tijd is die jullie met elkaar doorbrengen.